Ung thư tuyến tụy: Vì sao khó chữa?

Theo L.Vũ (th) (suckhoedoisong.vn) | 23:29 15/06/2022 | 0

Ung thư tuyến tụy là một trong những căn bệnh ung thư có mức độ nghiêm trọng cao, tỷ lệ tử vong cao. Vào giai đoạn cuối, chúng sẽ di căn sang các khu vực khác của cơ thể và gây ra tử vong.

Ung thư tuyến tụy là một căn bệnh ung thư hiếm gặp, tuy nhiên mức độ nguy hiểm lại rất cao. Căn bệnh này có xu hướng phát triển và ngày một phổ biến. Việc phát hiện sớm ung thư tuyến tụy ngay trong giai đoạn đầu là rất khó, các bệnh nhân phát hiện ra ung thư đều ở giai đoạn cuối. Cho dù ung thư tuyến tụy được điều trị thì tiên lượng sống của bệnh nhân thường không nhiều.

1. Ung thư tuyến tụy là gì?

Ung thư tuyến tụy là một loại ung thư ác tính xảy ra ở tuyến tụy, một cơ quan nội tiết có nhiều chức năng trọng yếu nằm ngay phía sau dạ dày và gần với túi mật.

Tuyến tụy có nhiệm vụ sản xuất ra các enzyme tiêu hóa và hai hormone gồm insulin và glucagon giúp điều hòa mức đường huyết. Khi mắc ung thư tuyến tụy, các tế bào ở các mô tuyến tụy sẽ hoạt động không đúng cách, phân chia và tăng trưởng ngoài tầm kiểm soát. Vào giai đoạn cuối, chúng sẽ di căn sang các khu vực khác của cơ thể và gây ra tử vong.

Giống các cơ quan trong cơ thể, tuyến tụy được cấu tạo thành từ các tế bào. Các tế bào sẽ tự động phân chia một cách có kiểm soát để hình thành các tế bào mới khi cơ thể cần chúng. Khi các tế bào già đi, chúng chết đi và các tế bào mới thay thế.

Đôi khi quá trình này bị phá vỡ. Các tế bào mới hình thành ngay cả khi cơ thể không cần đến hoặc các tế bào cũ vẫn chưa chết. Các tế bào này có thể tạo thành một khối mô gọi là khối u. Một số khối u là lành tính, điều này có nghĩa là chúng bất thường nhưng không xâm chiếm đến các bộ phận khác của cơ thể. Trong khi đó, một khối u ác tính sẽ được gọi là ung thư. Các tế bào này phát triển ngoài tầm kiểm soát và có thể lan sang các mô và cơ quan khác.

Ung thư tuyến tụy bắt đầu khi các tế bào bất thường trong tuyến tụy phát triển và phân chia ra khỏi tầm kiểm soát và tạo thành một khối u ác tính. Các vị trí mà ung thư tuyến tụy thường lan đến là gan, thành bụng, phổi, xương hay các hạch bạch huyết.

- Khoảng 93% ung thư tụy là khối u ngoại tiết. Loại ung thư tụy ngoại tiết phổ biến nhất là ung thư tế bào tuyến.

- Khoảng 7% khối u tụy là khối u thần kinh, còn được gọi là khối u tế bào đảo. Chúng thường phát triển chậm hơn các khối u ngoại tiết.

Ung thư tuyến tụy bắt đầu khi các tế bào bất thường trong tuyến tụy phát triển.

2. Các loại ung thư tuyến tụy

Ung thư tuyến tụy bao gồm hai loại chính:

Ung thư tuyến tụy ngoại tiết

Ung thư tuyến tụy ngoại tiết chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số các trường hợp được chẩn đoán là ung thư tuyến tụy. Loại ung thư này thường khởi phát từ phần ngoại tiết của tuyến tụy, nơi chuyên sản xuất ra các enzym tiêu hóa. Một số bệnh lý ác tính khác liên quan đến ung thư tuyến tụy ngoại tiết, bao gồm:

- Ung thư mô liên kết của tụy (sarcomas).

- Ung thư nang tuyến (acinar cell carcinomas).

- Ung thư tế bào đảo tuỵ.

- Ung thư mô bạch huyết của tụy (lymphomas).

Ung thư tuyến tụy nội tiết

Đây là dạng ung thư tuyến tụy có mức độ phổ biến ít hơn, thường ảnh hưởng trực tiếp tới chức năng sản xuất hormone của tuyến tụy. Đa phần, các khối u ở dạng này đều là u lành tính và ít có khả năng xâm lấn sang các cơ quan khác hơn so với ung thư biểu mô tuyến tụy.

3. Các giai đoạn phát triển của ung thư tuyến tụy:

Ung thư tuyến tụy thường chia thành 4 giai đoạn, dựa theo sự phát triển và lây lan của các khối u và các tế bào ung thư, các giai đoạn được phân thành:

  • Giai đoạn I: Khối u và tế bào ung thư chỉ xuất hiện và tập trung ở tuyến tụy.
  • Giai đoạn II: Các khối u và tế bào ung thư bắt đầu lan ra khỏi tuyến tụy, lấn sang các tổ chức xung quanh hoặc các hạch bạch huyết.
  • Giai đoạn III: Các khối u và tế bào ung thư lan sang đến các mạch máu lớn trên tuyến tụy và các hạch bạch huyết cũng lan xa hơn.
  • Giai đoạn IV: Khối u và các tế bào ung thư xâm lấn sang nhiều cơ quan quan trọng khác như phổi, gan hoặc các màng bao quanh các cơ quan vùng bụng,…

Ở giai đoạn IV không thể điều trị bằng phẫu thuật mà phải dùng xạ trị, hóa trị hoặc cả hai. Các biện phát này có tác dụng thu nhỏ khối u, giảm các triệu chứng và kéo dài sự sống.

Vị trí nằm của tuyến tụy.

4. Vì sao mắc ung thư tuyến tụy khó chữa?

Ung thư tuyến tụy là một căn bệnh ung thư hiếm gặp nhưng thuộc dạng nguy hiểm nhất. Ngay cả khi điều trị tích cực thì tiên lượng sống của bệnh nhân cũng rất thấp. Các yếu tố do:

Khó phát hiện ra bệnh sớm: Ở gian đoạn đầu mắc ung thư tuyến tụy, rất ít các trường hợp được phát hiện - khi các tế bào ung thư có thể được loại bỏ bằng phẫu thuật. Ngoài ra, các triệu chứng phổ biến nhất của ung thư tuyến tụy như: đau bụng trên, vàng da, vàng mắt và sụt cân thường không xảy ra cho đến khi bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng. Mặt khác, hiện nay các xét nghiệm sàng lọc chưa hiệu quả đối với ung thư tuyến tụy. Do đó, trong gia đình có tiền sử mắc ung thư tuyến tụy, hay bất kỳ loại ung thư nào khác, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để xem xét thực hiện các xét nghiệm di truyền, hoặc thăm khám kiểm tra định kỳ.

Ung thư tuyến tụy có xu hướng lây lan nhanh chóng: Tuyến tụy đóng vai trò là điểm nối giữa các cơ quan quan trọng trong bụng con người. Điều này đã khiến cho các khối ung thư dễ dàng lây lan sang những cấu trúc này và các khu vực khác của cơ thể. Thông thường, ung thư tuyến tụy có xu hướng lây lan sang các cơ quan lân cận, ví dụ như túi mật, gan và ruột trong giai đoạn đầu của bệnh.

Khả năng tái phát ung thư cao: Khi các khối u ác tính được loại bỏ bởi phương pháp phẫu thuật, thì ung thư tuyến tụy vẫn có nguy cơ cao tái phát trở lại.

5. Chẩn đoán ung thư tuyến tụy cần làm gì?

Khám lâm sàng.

Xét nghiệm máu, nước tiểu.

Chụp CT/Scan, cộng hưởng từ bụng...

Xét nghiệm máu là một trong những phương pháp chẩn đoán ung thư tuyến tụy.

6. Các phương pháp được lựa chọn điều trị ung thư tuyến tụy

Theo các bác sĩ khoa Nội Ung bướu - Trung tâm Ung bướu Xạ trị (Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City), điều trị ung thư tuyến tụy sẽ phụ thuộc vào kích thước, vị trí và giai đoạn của khối u, cũng như sức khỏe và mức độ thể lực chung của người bệnh. Sự lựa chọn phương pháp điều trị sẽ được thảo luận kỹ, nguyện vọng, những bệnh lý đi kèm của bệnh nhân... cũng sẽ được tính đến.

Phẫu thuật cắt bỏ khối u (cắt bỏ) hiện là cách duy nhất để chữa ung thư tuyến tụy. Mục đích của phương pháp này là loại bỏ ung thư cùng với một mô lành mạnh để giúp ngăn chặn nó quay trở lại. Tuy nhiên, phẫu thuật cắt bỏ chỉ có thể thực hiện được ở khoảng 20% bệnh nhân do ung thư thường đã lan sang các bộ phận khác của cơ thể hoặc đang ảnh hưởng đến các mạch máu lớn vào thời điểm được chẩn đoán. Việc cắt bỏ các khối u đã phát triển xung quanh các mạch máu lớn hiếm khi có thể vì việc loại bỏ hoàn toàn khối u sẽ gây ra quá nhiều thiệt hại cho các mạch máu.

Trong điều trị ung thư tuyến tụy, hóa trị có thể giúp tiêu diệt hoặc làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư và được sử dụng rộng rãi. Ở một số bệnh nhân, hóa trị liệu có thể được đưa ra như một phương pháp điều trị bổ trợ (sau khi cắt bỏ) hoặc điều trị tân bổ trợ (trước khi cắt bỏ). Đôi khi hóa trị sẽ được phối hợp cùng xạ trị hay còn gọi là hóa xạ trị đồng thời.

Sau khi điều trị, người bệnh ung thư tuyến tụy cần được hẹn thăm khám định kỳ để phát hiện sớm bệnh quay trở lại. Xét nghiệm chỉ số CA19.9 cùng với việc chụp CT/scan nên được làm định kỳ hoặc khi người bệnh có bất kỳ triệu chứng gì khác.

Ung thư tuyến tụy sau khi cắt bỏ rất hay tái phát. Việc điều trị tiếp tùy thuộc vào mức độ tái phát. Vì vậy sau khi phẫu thuật xong, người bệnh cần được nghỉ ngơi, chế độ ăn uống lành mạnh, phù hợp và đôi khi cần bổ xung thêm các men tiêu hóa hoặc insulin để bù đắp phần thiếu hụt của cơ thể do phần tụy bị cắt bỏ.

Trong khi liệu pháp điều trị theo cơ chế miễn dịch (thuốc ức chế điểm kiểm soát check-point inhibitor) đã được chấp thuận và cho kết quả rất khả quan với một số bệnh lý ung thư như ung thư phổi, ung thư hắc tố... nhưng riêng đối với ung thư tuyến tụy thuốc miễn dịch lại ít có hiệu quả. Lý do vì vi môi trường khối u bị chi phối bởi các loại tế bào ức chế miễn dịch và thiếu các tế bào T hoạt động, nên thường tỷ lệ bộc lộ PD-L1 rất thấp.

Các chiến lược điều trị kết hợp có tác dụng kích thích đáp ứng miễn dịch tự nhiên và phá vỡ các rào cản của môi trường vi mô khối u hứa hẹn sẽ cải thiện việc chăm sóc cho bệnh nhân ung thư tuyến tụy.

7. Làm thế nào để phòng ngừa ung thư tuyến tụy?

Bệnh ung thư tuyến tụy không có một nguyên tắc phòng ngừa chuẩn xác nào. Tuy nhiên, các chuyên gia thường khuyến cáo mọi người nên thực hiện một số phương pháp sau đây nhằm làm giảm nguy cơ mắc bệnh:

Từ bỏ thuốc lá, cũng như hạn chế tiếp xúc với môi trường có khói thuốc;

Thực hiện một chế độ dinh dưỡng lành mạnh, bổ sung nhiều rau xanh và hoa quả, đồng thời hạn chế các loại thức ăn có chứa nhiều dầu mỡ, chất béo;

Duy trì cân nặng ở mức phù hợp;

Thường xuyên tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày.

Nếu mắc bệnh viêm tụy cấp tính hoặc viêm tụy mãn tính người bệnh nên điều trị theo đúng phác đồ bác sĩ đã chỉ định và thăm khám bệnh định kỳ.

Tin liên quan

Tin bài khác

Ung thư phổi: Kết hợp thuốc cải thiện tỷ lệ sống sót cho người bệnh

Ung thư phổi: Kết hợp thuốc cải thiện tỷ lệ sống sót cho người bệnh

17/06/2022| 0

Một phương pháp điều trị tiềm năng mới kết hợp thuốc ramucirumab và pembrolizumab cho bệnh ung thư...


5 bài tập Pilates tốt cho phụ nữ mang thai

5 bài tập Pilates tốt cho phụ nữ mang thai

17/06/2022| 0

Trong thời kỳ mang thai, việc tập Pilates thường được khuyến khích cho những ai có thể tập được....


Giải mã nguyên nhân gây "sương mù não" hậu COVID-19

Giải mã nguyên nhân gây "sương mù não" hậu COVID-19

17/06/2022| 0

Theo ước tính, hội chứng COVID kéo dài đã ảnh hưởng đến hơn 100 triệu người kể từ khi đại dịch...


Chuyên gia chỉ cách điều chỉnh tiền đái tháo đường về ngưỡng an toàn

Chuyên gia chỉ cách điều chỉnh tiền đái tháo đường về ngưỡng an toàn

17/06/2022| 0

Nếu bạn vừa được bác sĩ thông báo mắc tiền đái tháo đường hay rối loạn đường máu lúc đói, bạn không...


Ung thư tuyến tụy – biến chứng nguy hiểm từ viêm tụy mạn tính

Ung thư tuyến tụy – biến chứng nguy hiểm từ viêm tụy mạn tính

15/06/2022| 0

Ung thư tuyến tụy là một loại ung thư hình thành tại một số tế bào của tuyến tụy. Người mắc viêm tụy...


Đã có hơn 52.000 ca mắc sốt xuất huyết, 29 trường hợp tử vong: Bộ Y tế cảnh báo cao điểm mùa dịch

Đã có hơn 52.000 ca mắc sốt xuất huyết, 29 trường hợp tử vong: Bộ Y tế cảnh báo cao điểm mùa dịch

13/06/2022| 0

Báo cáo của các địa phương cho thấy đến hết ngày 12/6, cả nước đã ghi nhận hơn 52.200 ca mắc sốt...