Từ vụ sách của GS Hồ Ngọc Đại: Các nước sử dụng SGK như thế nào?

(giadinh.net.vn) 16:53 14/09/2018 | 0

Các nước tiên tiến trên thế giới, sách giáo khoa (SGK) được xuất bản bởi nhà nước hoặc chính quyền vùng hay các nhà xuất bản thương mại. Tuy nhiên, việc này phải tuân theo những quy định của nhà nước và chính quyền địa phương về nội dung, hình thức, chất lượng, giá.

từ vụ sách của gs hồ ngọc Đại: các nước sử dụng sgk như thế nào?
Bố mẹ khéo léo “lồng ghép” việc học với việc chơi thì việc học sẽ trở nên thú vị với trẻ. Ảnh: TL

Nhiều phụ huynh có con vào học lớp 1 băn khoăn nên mua bộ sách giáo khoa căn bản hay sách theo chương trình công nghệ giáo dục.

Tài liệu Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục là kết quả nghiên cứu của một số nhà khoa học, đứng đầu là GS Hồ Ngọc Đại. Khác với sách giáo khoa truyền thống dạy chữ trước để đánh vần từ, tài liệu của ông Đại cho học sinh học về tiếng, phân tích cấu trúc ngữ âm rồi mới dạy chữ. Sách đặt mục tiêu đọc thông viết thạo, viết đúng chính tả và không bao giờ tái mù. Nhưng 40 năm qua sách Tiếng Việt Công nghệ giáo dục vẫn chưa được sử dụng đại trà.

Về vấn đề này nghiên cứu kinh nghiệm sử dụng sách giáo khoa tại các nước tiên tiến như Pháp, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Singapore... sẽ giúp ích nhiều cho Việt Nam khi triển khai chương trình phổ thông mới.

Kiểm duyệt, kiềm chế giá sách ở các nước

Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương của Nhật Bản sẽ chọn SGK để đưa vào nhà trường. Trong khi đó, ở Pháp, Đức, Hungary, Singapore và Thụy Sĩ, SGK được nhóm các giáo viên chọn từ những danh mục chính thức. Ở một số vùng của Đức, cơ quan thanh tra có thể cho phép hoặc có thể phải tham khảo ý kiến tư vấn của phụ huynh và học sinh. Tại Ý, Hà Lan, New Zealand, Thụy Điển và đối với các trường THPT ở Thụy Sĩ thì giáo viên sẽ là người chọn SGK.

Việc cung cấp SGK ở nhiều quốc gia có sự khác nhau. Tại Pháp, Đức, Hà Lan, New Zealand, Thụy Điển và Thụy Sĩ, các cơ quan quản lý giáo dục trung ương hoặc địa phương sẽ phát miễn phí SGK. Tất cả học sinh Nhật Bản đều nhận được một bộ sách mới hằng năm.

Tại Ý và Singapore, phụ huynh mua SGK cho con (miễn phí cho học sinh nghèo). Trong khi đó, Pháp, Nhật Bản và Thụy Sĩ quy định phụ huynh chỉ phải mua SGK cho con mình ở bậc THPT.

Để kiềm chế giá, tần số thay đổi SGK chịu sự kiểm duyệt như ở Ý (khoảng thời gian mỗi lần thay đổi không xác định), Pháp và Nhật Bản (thay đổi tối thiểu 4 năm một lần), và ở bang Kentucky - Mỹ (chu kỳ 6 năm).

Tại Pháp

Theo Luật của Pháp, SGK được xuất bản bởi các nhà xuất bản giáo dục công và tư dùng trong các trường dựa theo chương trình giáo dục và khuyến cáo, hướng dẫn chính thức của Bộ Giáo dục. Họ sẽ có 14 tháng trước khi xuất bản. SGK phải được biên soạn phải tuân theo chương trình giáo dục được sự chấp thuận của Bộ Giáo dục, trang bìa hoặc tên ghi bên ngoài phải ghi rõ SGK phục vụ cho lớp và cấp học nào.

Nhà xuất bản cũng biên tập sách hướng dẫn cho giáo viên gắn với sách bài tập hoặc SGK. Những tài liệu này được viết với trách nhiệm của tác giả và không thay thế các SGK chính thức cung cấp những hướng dẫn về phương pháp dạy học và về chương trình giáo dục.

Những SGK dự định sử dụng trong nhà trường cần phải được phê chuẩn bởi Bộ Giáo dục. Ở Pháp có một Uỷ ban Quốc gia có quyền phê chuẩn và giám sát tất cả các xuất bản phẩm cho người đọc trẻ tuổi. Điều đó có nghĩa là tất cả các sách, không chỉ SGK phục vụ các đối tượng tuổi học sinh đều chịu sự giám sát của cơ quan này.

SGK Pháp không chỉ trình bày phần bài học mà còn giới thiệu các hoạt động tiếp cận bài học và hệ thống hóa bài tập theo chủ đề lẫn cấp độ khó. Theo nghĩa của nước ta hiện nay, nó không chỉ đơn thuần là SGK mà còn là một quyển sách tham khảo đáng tin cậy. Học sinh Pháp không phải tham gia học thêm vì sợ không giải được bài tập.

Một môn học ở một khối lớp có nhiều bộ SGK của nhiều nhóm tác giả khác nhau. Giáo viên bộ môn là người quyết định học sinh của mình nên chọn bộ sách nào. Việc biên soạn chương trình và SGK là vô cùng quan trọng, nhưng quan trọng hơn là mục tiêu giáo dục mà chúng ta nhắm đến.

Édouard Herriot (1872-1957) - viện sĩ viện hàn lâm, thủ tướng Pháp - từng nói: “Văn hóa là những gì còn lại trong tâm trí khi đã quên tất cả mọi thứ”.

Theo nghĩa này, chúng ta có quyền đặt một câu hỏi không hề cũ cho các tác giả SGK tương lai và cho cả hệ thống giáo dục: chúng ta nên đào tạo những người chỉ biết thuộc làu sách vở hay những con người biết suy xét và vận dụng tri thức? 

Mỹ: Từng bang lựa chọn sách

Tại Mỹ, sách giáo khoa do các tổng công ty tư nhân phát hành. Khoảng 10 tổng công ty chi phối ngành công nghiệp này. Lựa chọn SGK thuộc về thẩm quyền của địa phương.

Trong một số trường hợp, quỹ giáo dục tiểu bang có thể được sử dụng để mua những sách giáo khoa được phê duyệt. Ví dụ, bang Kentucky phê chuẩn sách giáo khoa trên cơ sở chu kỳ 6 năm. Một nhóm gồm các thành viên thẩm định được lựa chọn mỗi năm xây dựng một bộ công cụ đánh giá làm cơ sở xem xét đấu thầu, chấm thầu và khuyến cáo những sách giáo khoa trình lên Ủy ban sách giáo khoa tiểu bang.

Ủy ban xác định danh mục chính thức và gửi xuống các địa phương. Bang Maryland không áp dụng quá trình phê duyệt tiểu bang. Mỗi quận có quyết định của riêng mình về sách giáo khoa và các tài liệu chương trình giáo dục khác. 

Đức: Cung cấp sách giáo khoa miễn phí

Ủy ban sách giáo khoa trường học thuộc Bộ Giáo dục và Văn hóa trong mỗi địa phương ở Đức kiểm soát danh mục của các sách giáo khoa trong mỗi bộ môn dùng trong lớp học. Mỗi Bộ Giáo dục và Văn hóa bang công bố danh mục các sách giáo khoa được chấp thuận bởi chính quyền bang. Những người thẩm định sách giáo khoa do Bộ Giáo dục và Văn hóa chỉ định, cán bộ nhà trường sẽ chọn sách giáo khoa thuộc danh mục được phê chuẩn.

Để tăng cường cơ hội cho mọi học sinh tiếp cận tất cả nguồn tài liệu dạy học sử dụng trong nhà trường, sách giáo khoa và các tài liệu dạy học khác đều do chính quyền các bang cung cấp miễn phí cho học sinh. Học sinh trong các trường nhà nước được cung cấp miễn phí sách giáo khoa và đồ dùng học tập nào đó (như máy tính). Đối với một số đồ dùng khác (bút, giấy mực, dụng cụ vẽ, dụng cụ học nghề thêu và thủ công...) học sinh hoặc gia đình phải tự mua.

Học sinh trong các trường tư có được cung cấp miễn phí SGK hay không còn phụ thuộc vào chính quyền địa phương. Một số bang ở Đức không áp dụng cơ chế cho mượn nhưng cung cấp một khoản tài trợ để mua các tài liệu. Khoản tài trợ này phụ thuộc vào thu nhập của cha mẹ học sinh và loại hình nhà trường học sinh học ở đó.

Úc 

Cha mẹ có trách nhiệm mua đồ dùng học tập và sách giáo khoa được quy định bởi nhà trường. Một số trường học ghép việc mua đồ dùng và sách giáo khoa với thuế hàng năm của cha mẹ học sinh, trong khi các trường khác tách riêng ra. Phụ huynh có quyền yêu cầu nếu số tiền phải trả nhập vào với tiền thuế thì nhà trường phải công bố rõ lượng sách giáo khoa và đồ dùng học tập con cái học được dùng.

 Nhật Bản

Ở Nhật Bản, việc biên soạn sách giáo khoa mọi cấp từ tiểu học đến THPT là do các NXB tư nhân và các tác giả tiến hành, không có sự tham gia trực tiếp của nhà nước.

Các sách giáo khoa Nhật Bản sử dụng trong trường là các cuốn sách được các NXB này biên soạn dựa trên bản “Hướng dẫn học tập” của Bộ Giáo dục. Văn bản này là văn bản chỉ đạo chính thức của Bộ Giáo dục về mục tiêu, nội dung, phương pháp của từng môn học ở các cấp phổ thông. Bản “Hướng dẫn học tập” này của Bộ Giáo dục rất chung chung và chỉ nêu ra những điểm gợi ý mang tính chất khái quát. 

Khâu biên soạn sách giáo khoa, các NXB phải chủ động và dành nhiều công sức cho việc nghiên cứu văn bản này và biên soạn nên nội dung của SGK. Sau khi biên soạn xong, NXB sẽ đăng kí xin thẩm định.

Bộ giáo dục sẽ tiến hành kiểm tra, thẩm định các bản thảo được đăng kí và đưa ra quyết định nó có được trở thành  giáo khoa hay không. Thủ tục thẩm định được xác định bởi “Quy tắc kiểm định sách giáo khoa” và bản “Hướng dẫn học tập”.

Các sách sau khi vượt qua vòng thẩm định sẽ được tuyển chọn đưa vào sử dụng. Các trường THPT và các trường tiểu học, THCS công lập có thể lựa chọn sách khoa từ danh sách các sách giáo khoa đã qua kiểm định theo quy mô trường hoặc  theo khu vực quy định. Tính ở thời điểm năm 2011 trên toàn nước Nhật phân chia làm 582 khu vực tuyển chọn sách giáop khoa. Mỗi khu vực này sẽ chọn chung một bộ sách giáo khoa.

Tin liên quan

Tin bài khác

Thương kiểu hại con

Thương kiểu hại con

27/03/2020| 0

Bên ngoài khu cách ly, hàng tiếp tế được chất thành đống. Nhiều người vây quanh cổng khu cách ly chờ...


Không chùn bước

Không chùn bước

21/03/2020| 0

Việt Nam đã có 2 nhân viên y tế dương tính với virus SARS-CoV-2. Thông tin đó gây xúc động mạnh...


Ích kỉ và kiêu ngạo nguy hiểm hơn virus

Ích kỉ và kiêu ngạo nguy hiểm hơn virus

19/03/2020| 0

Mới đây, dân cư mạng vô cùng bức xúc trước một nhóm hàng khách người Việt bay từ Qatar về trốn dịch...


Cùng tuyến đầu thắng cả trận chiến

Cùng tuyến đầu thắng cả trận chiến

17/03/2020| 0

Cuộc chiến chống dịch COVID-19 của Việt Nam đã bước qua ngày thứ 100 và cũng bước sang giai đoạn mới...


Virus tin giả

Virus tin giả

15/03/2020| 0

Từ ngay sau khi Hà Nội ghi nhận ca nhiễm COVID-19 thứ 17, những thông tin sai sự thật lại xuất hiện...


Vũ điệu rửa tay đẩy ngay dịch bệnh

Vũ điệu rửa tay đẩy ngay dịch bệnh

08/03/2020| 0

“Ghen Cô Vy” - vũ điệu rửa tay đang lan truyền rộng rãi trên các phương tiện truyền thông đại chúng,...