Lào vỡ đập thủy điện, Việt Nam căng mình với "bom nước"

Theo Kim Oanh | 13:13 26/07/2018 | 0

Ít nhất 20 người chết và hơn 100 người mất tích trong vụ tai nạn vỡ đập thủy điện đang xây dựng ở Đông Nam Lào, cùng với hơn 6.600 người mất nhà cửa đã gióng lên một hồi chuông cảnh báo về vấn đề an toàn đập trên lưu vực Mê Kông.

Việt Nam có phải gánh chịu thảm họa?

Dự án thủy điện XePian XeNamnoy là công trình trọng điểm về phát triển thủy điện của vùng Nam Lào, nằm trên sông Xenamnoy thuộc hai tỉnh Chăm pa-sắc và A-ta-pơ. Vị trí công trình cách dòng chính sông Mê Công ở Campuchia khoảng 200km và cách biên giới Việt Nam khoảng 650km.

Đây là một trong những công trình thủy điện lớn trên sông Sekong, có công suất lắp máy 410 MW. Hồ chứa có dung tích đến 1,034 tỉ m3, đập cao 73 m, chiều dài đập 1.600 m. Hệ thống hồ chứa của thủy điện này khá phức tạp, tập trung nước từ nhiều nhánh sông để dồn nước cho hồ chính.

Hồ chứa thủy điện này đang trong quá trình tích nước để khánh thành và phát điện thì ngày 23-7, khi gặp đợt mưa lớn và kéo dài, nước tràn qua một đập phụ và gây vỡ đập.

Lượng nước khổng lồ hơn 500 triệu m3 đã tràn xuống hạ lưu gây nên thảm họa kinh hoàng đối người dân vùng hạ lưu sau đập và dòng nước do vỡ đập tạo nên đợt lũ nhân tạo trên dòng chính sông Mekong (đoạn sau hợp lưu của Sekong và dòng chính Mekong).

lào vỡ đập thủy điện, việt nam căng mình với "bom nước"
Dự án thủy điện Xe Pian-Xe Nam Noy bị vỡ đã nhấn chìm ít nhất 6 bản thuộc huyện Sanamxay. (Nguồn ảnh: Báo Người Lao động)

Ít nhất 6 bản thuộc huyện Sanamxay bị nhấn chìm, 20 người chết và hơn 100 người mất tích cùng với hơn 6.600 người mất nhà cửa trong thảm họa vỡ đập kinh hoàng này.

Thông tin từ Bộ Tài nguyên và Môi trường nước ta, trước khi xảy ra sự cố, mực nước tại trạm Stung Treng (cách công trình 200km trên dòng chính sông Mê Công ở Campuchia) đo lúc 19h ngày 23 tháng 7 là 9,0m (tương ứng với lưu lượng là 35.700m3); đến 7h ngày 24 tháng 7 là 9,35m, đến 7h ngày 25 tháng 7 là 9,6m (tương ứng với lưu lượng là 39.900m3).

Sau 36 giờ mực nước tại trạm Stung Treng tăng thêm 0,6m. Theo xu thế hiện tại, mực nước tại trạm Stung Treng tăng trung bình khoảng 20 - 30cm/ngày. Như vậy, cho đến hiện nay sự tác động của sự cố hồ chứa đến mực nước trạm Stung Treng là không đáng kể.

Trong khoảng 4 - 5 ngày tới, lượng nước từ sự cố hồ chứa sẽ tác động đến dòng chảy đầu nguồn sông Cửu Long của nước ta. Mực nước tại đầu nguồn sông Cửu Long gia tăng thêm tối đa khoảng 5 - 10cm.

Theo tính toán với sự gia tăng dòng chảy trên dòng chính và các dòng nhánh, cùng với lượng nước từ sự cố hồ chứa tại Lào, mực nước tại trạm Stung Treng tiếp tục lên, đến ngày 30 tháng 7 có khả năng lên mức 10,5m.

Trong những ngày tới, mực nước đầu nguồn sông Cửu Long sẽ lên nhanh do lũ thượng nguồn về kết hợp với triều cường. Đến ngày 31 tháng 7 năm 2018, mực nước cao nhất trên sông Tiền tại trạm Tân Châu có khả năng lên mức 3,2m (thấp hơn mức báo động 1 là 0,3m); trên sông Hậu tại trạm Châu Đốc có khả năng lên mức 2,6m (thấp hơn mức báo động 1 là 0,4m).

Do đó, theo nhận định ban đầu, sự cố vỡ đập thuỷ điện XePian XeNamnoy sẽ không có khả năng gây thảm họa đối với đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam, chỉ có thể ảnh hưởng đến lúa đang thu hoạch ở các tỉnh đầu nguồn.

Lo sợ những “quả bom nước treo lơ lửng”

Vụ vỡ đập tại Lào lần này không gây ra tác động lớn đối với khu vực hạ lưu sông Mekong ở Campuchia và ĐBSCL của Việt Nam nhưng nó đã gióng lên một hồi chuông cảnh báo về vấn đề an toàn đập.

Bởi lẽ, đây không phải là lần đầu tiên ở Lào xảy ra chuyện vỡ đập thủy điện. Năm 2017 tại Lào, đập Nam Ao ở tỉnh Xaysomboun cũng vỡ làm ngập 7 làng.

Trong vụ vỡ đập lần này, Lào cũng ở trong thế bị động. Lẽ ra khi thiết kế đập, đơn vị xây dựng và vận hành sẽ có tình huống vỡ đập, đi kèm là các kế hoạch khẩn cấp để không có thiệt hại lớn.

Tuy nhiên, vụ vỡ đập vào tối 23.7 đã không chứng minh được điều đó. Hơn 500 triệu m3 đã bất ngờ tràn xuống hạ lưu, nhấn chìm ít nhất 6 bản thuộc huyện Sanamxay, nhiều người chết và mất tích khi “quả bom nước” bất ngờ “nổ”.

lào vỡ đập thủy điện, việt nam căng mình với "bom nước"
Hàng ngàn ngôi nhà chìm sâu trong biển nước, người dân Lào phải trèo lên mái tìm sự cứu trợ.

Theo các chuyên gia, vấn đề đáng lo ngại nhất đối với ĐBSCL là xảy ra tình trạng vỡ đập dây chuyền. Đặc biệt là đối với dự án đập Sambor (Campuchia) trên dòng chính và gần ĐBSCL nhất.

Đập Sambor gánh chịu rủi ro của tất cả các đập phía trên. Nếu phía trên có đập vỡ lùa nước xuống vỡ dây chuyền thì Sambor sẽ vỡ và khi đó ĐBSCL sẽ bị dìm trong nước ngay tức khắc.

Câu chuyện của Lào cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với Việt Nam. Chúng ta có số lượng hồ chứa khá lớn với gần 7.000 hồ chứa thủy lợi và thủy điện, quy mô từ hàng ngàn đến nhiều tỉ mét khối nước. Chúng ta đang trong mùa mưa lũ, các hồ chứa đang được vận hành để phục vụ cho các mục tiêu khác nhau.

Việc bảo đảm an toàn cho các hồ chứa ở Việt Nam đã được các cơ quan quản lý của Việt Nam tính toán kĩ càng. Tuy nhiên, người ta vẫn thường nói “người tính không bằng giời tính”, tác động của biến đổi khí hậu, của tình hình thời tiết cực đoan có thể gây ra thảm họa bất cứ lúc nào. Kèm theo đó là các vấn đề chất lượng công trình, hư hỏng, sự cố của các thiết bị vận hành… luôn là mối lo lắng có thể gây thảm họa.

Sự cố vỡ đập Xe-Namnoy là một ví dụ điển hình. Trước ra xả ra sự cố vỡ đập, tại khu vực này đã liên tục xảy ra mưa lớn, tạo nên một khối lượng nước khổng lồ chảy vào hồ chứa của dự án.

Hơn bao giờ hết, vấn đề an toàn tại các đập thủy điện trên lưu vực sông Mê Kông cần phải được đề cao. Việc cần phải có cơ chế hợp tác với các quốc gia thượng lưu trong khu vực để đưa ra những giải pháp, cơ chế và cả hiệp định hợp tác bảo đảm an toàn hồ chứa cho hạ lưu của chính quốc gia có công trình và các quốc gia bị tác động ngày càng cấp thiết.

Chiều 25-7, tại Hà Nội, ông Nguyễn Xuân Cường, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) - Trưởng Ban Chỉ đạo trung ương về Phòng chống thiên tai, đã triệu tập cuộc họp khẩn trước tình hình thiên tai diễn biến phức tạp, nhất là sự cố vỡ đập thủy điện Xe-Pian Xe-Namnoy (Lào).

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường yêu cầu Tổng cục Thủy lợi cử ngay các đoàn công tác tiếp tục tổng rà soát các hồ có nguy cơ cao bị sự cố. Hồ nào không có khả năng an toàn khi tích nước thì kiên quyết không cho tích. Bộ trưởng cũng đề nghị Bộ Công Thương tổng kiểm tra lại ngay 285 hồ thủy điện, trong đó đặc biệt lưu ý các hồ thủy điện nhỏ thuộc thẩm quyền của ban chỉ huy phòng, chống thiên tai các địa phương cấp tỉnh.

Kim Oanh

Tin liên quan

Tin bài khác

Bão số 9 giật cấp 17 hướng vào vùng biển từ Đà Nẵng đến Phú Yên

Bão số 9 giật cấp 17 hướng vào vùng biển từ Đà Nẵng đến Phú Yên

27/10/2020| 0

Theo dự báo, sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 13-14, giật cấp 17. Bão tiếp tục di chuyển...


Nhiều nơi trường tan hoang, trò thiếu sách vở

Nhiều nơi trường tan hoang, trò thiếu sách vở

27/10/2020| 0

Sau trận lũ lụt lịch sử, không chỉ thiệt hại nặng nề về cơ sở vật chất, nhiều trường học tại miền...


Hà Nội: Cháy căn hộ ở chung cư HH Linh Đàm, cư dân tá hỏa di tản lúc rạng sáng

Hà Nội: Cháy căn hộ ở chung cư HH Linh Đàm, cư dân tá hỏa di tản lúc rạng sáng

27/10/2020| 0

Một vụ cháy căn hộ tầng cao của tổ hợp chung cư HH Linh Đàm (phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, Hà...


Lũ lên, hàng lậu... “xuống”

Lũ lên, hàng lậu... “xuống”

27/10/2020| 0

Tại các vùng tiếp giáp biên giới, những đối tượng đầu nậu tổ chức canh đường, theo dõi di chuyển của...


Không có tình trạng quần áo cứu trợ chất thành đống không sử dụng tại Quảng Bình

Không có tình trạng quần áo cứu trợ chất thành đống không sử dụng tại Quảng Bình

27/10/2020| 0

Vừa qua, mạng xã hội đã lan truyền hình ảnh hàng loạt bao tải quần áo cũ do các đoàn cứu trợ bị vứt...


Học sinh được nghỉ Tết Tân Sửu 2021 lên đến 14 ngày

Học sinh được nghỉ Tết Tân Sửu 2021 lên đến 14 ngày

27/10/2020| 0

Học sinh tại TP.HCM, Bến Tre sẽ được nghỉ Tết Tân Sửu 11 ngày. Còn tại Bà Rịa - Vũng Tàu, học sinh...