Trận đánh Đồng Xoài, Phước Long lịch sử theo hồi ký của Đại tướng Lê Đức Anh

Theo Diễm Hằng (giadinh.net.vn) | 10:15 23/04/2019 | 0

Chiến thắng đường 14 – Phước Long (1/1975) đã góp phần thay đổi cục diện trên địa bàn chiến lược quan trọng, làm thay đổi đáng kể tương quan về thế giữa ta và địch trên chiến trường miền Đông Nam Bộ, làm suy yếu hệ thống phòng thủ của địch trên hướng Bắc Sài Gòn.

Thời đại Plus xin trích dẫn lại theo hồi ký của Đại tướng Lê Đức Anh về trận đánh giải phóng Phước Long lịch sử:

"Ngày 13/11/1974, hai anh Phạm Hùng và Trần Văn Trà lên đường ra Bắc họp, các lực lượng B2 cũng nhộn nhịp lên đường hành quân tới các vị trí tập kết, bước vào chiến đấu theo kế hoạch, trước tiên là tổ chức đánh Đồng Xoài vì nơi đây là vị trí then chốt của tỉnh Phước Long cũng như của tuyến đường 14.

Tỉnh Phước Long cách Sài Gòn hơn 100km về hướng Tây Bắc. Đường 14 chạy trên địa phận Phước Long hơn 100km về hướng Đông và nối với vùng Nam Tây Nguyên. Đây là con đường chiến lược quan trọng. Chúng tôi cho nắm chắc lại việc bố trí của địch trên địa bàn Phước Long.

Vào những ngày tháng cuối năm 1974, các sư đoàn chủ lực của Quân đoàn 3 địch bị căng ra và cầm chân ở các khu vực: đường 7 (tây Bến Cát), Tây Ninh, tân Uyên – đường 16, Hoài Đức – Tánh Linh nên chúng chỉ đưa được hai đại đội thám sát của Sư đoàn 5 và Sư đoàn 18 lên tăng cường giữ đường 14 – Phước Long.

Lực lượng tại chỗ của tiểu khu Phước Long gồm có tiểu đoàn bảo an, khoảng 60 trung đội dân vệ, một chi đội xe M113 (ba chiếc), hai đại đội cảnh sát quốc gia và cảnh sát dã chiến, 10 trung đội pháo (155 ly và 105 ly). Ngoài ra còn lực lượng phòng vệ dân sự, tề điệp, thanh niên chiến đấu và một số nhân viên chính quyền địch có vũ khí.

Theo Đại tướng Lê Đức Anh: "Chiến thắng đường 14 – Phước Long đã góp phần thay đổi cục diện trên địa bàn chiến lược quan trọng lần này, làm thay đổi đáng kể tương quan về thế giữa ta và địch trên chiến trường miền Đông Nam Bộ, làm suy yếu hệ thống phòng thủ của địch trên hướng Bắc Sài Gòn".

Bố trí phòng ngự của địch ở Phước Long hình thành 3 khu vực sau:

Khu vực 1 gồm toàn bộ đường 14 (từ Đồng Xoài đến Bù Đăng). Khu vực này có hai chi khu (Đồng Xoài và Bù Đăng), một yếu khu (Bù Na) cùng trên 50 đồn bốt nhỏ và căn cứ cấp tiểu đoàn.

Lực lượng bảo an gồm tiểu đoàn 314 ở Bù Đăng. Mặc dù địch tập trung gần hết lực lượng bảo an cơ động (ba trong số bốn tiểu đoàn) vào khu vực này, nhưng đường 14 vẫn rất sơ hở vì số quân quá ít so với chiều dài đoạn đường 100km.

Khu vực 2 là lộ 311 (nối đường 14 với thị xã Phước Long), có một chi khu Bù Đốp và một số đồn bốt nhỏ của dân vệ. Lực lượng bảo an có một số đại đội thuộc Tiểu đoàn 341 ở Đức Bốn (nam Chi khu Bù Đốp).

Khu vực 3 là tam giác Phước Bình – núi Bà Rá – thị xã Phước Long. Khu vực này có một số chi khu (Phước Bình), một tiểu khu (Phước Long) với nhiều căn cứ quân sự quan trọng như sân bay Phước Bình, kho tàng, trận địa pháo, các cơ quan quân sự và chính quyền tỉnh.

Ngoài ra còn nhiều đồn bốt nhỏ bố trí xen kẽ và thành nhiều tầng. Lực lượng địch gồm Tiểu đoàn 340, bốn trung đội pháo, hai đại đội cảnh sát, một chi đội M113, ngoài ra còn nhiều phòng vệ dân sự, thanh niên chiến đấu, v.v...

Tôi giao nhiệm vụ cho Sư đoàn 7 (do anh Lê Nam Phong làm Sư đoàn trưởng), anh Bùi Cát Vũ trực tiếp chỉ đạo đánh Đồng Xoài và đánh viện binh.

Phương án là dùng cách đánh đặc công bí mật gỡ mìn, cắt hàng rào và luông bộc phá ống vào để phá vật cản mở cửa mở cho một hướng tiến công. Còn một hướng khác dùng hai khẩu súng 85 ly bắn chế áp lô cốt và hỏa điểm đầu cầu của địch để cho bộ binh mở cửa mở xung phong.

Trận địa pháo ở mặt trận Đồng Xoài cuối năm 1974.

Đây là cách đánh mới của Bộ Chỉ huy Miền đã giao cho anh Bùi Cát Vũ tổ chức tập huấn cho cán bộ các cấp (từ trung đoàn đến đại đội) những tháng trước đó. Khi bộ đội đang gỡ hàng rào kẽm gai của địch thì chúng tôi nhận được điện từ Trung ương vào yêu cầu không đánh Đồng Xoài, đặc biệt không dùng pháo lớn, và chỉ tác chiến theo quy mô cấp đại đội, không đánh chi khu, chỉ đánh đồn cấp đại đội trở xuống.

Trong cán bộ có nhiều đồng chí thắc mắc là tại sao cấp trên lại không cho đánh, hơn nữa, cấp bộ mà lại chỉ đạo quá cụ thể. Trong thâm tâm tôi hiểu nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp của sự việc này, nhưng không thể nói hết ra để giải thích cho anh em được.

Khi nhận được lệnh của trên không cho đánh Đồng Xoài, tôi bảo anh em mở xong hàng rào thì cài lại, đánh dấu để đó, giữ nguyên lực lượng lui ra bao vây.

Chúng tôi sử dụng Trung đoàn 271 thuộc Sư đoàn 3 do anh Sáu Hưng chỉ huy, có anh Hoàng Cầm kiểm tra đôn đốc phía sau, tăng cường cho hướng tiến công chủ yếu này hai khẩu pháo 85 ly và 2000 viên đạn để đánh vào Bù Đăng.

Tôi nói với anh em, sau khi đánh được Bù Đăng rồi thì chúng ta sẽ đánh Đồng Xoài và chưa điện ra Bắc thông báo là đánh chi khu. Và tôi điện cho anh Trà biết quyết định điều chỉnh kế hoạch, thay đổi việc chọn mục tiêu đánh trận mở màn cho mùa khô này.

Bộ Tư lệnh Miền phân công mỗi người bám sát và chỉ đạo một hướng: anh Bùi Cát Vũ ở hướng Đồng Xoài, anh Hoàng Cầm ở hướng Sư đoàn 3, anh Năm Ngà ở hướng Khu 6. Tôi và anh Hai Tưởng ở Sở Chỉ huy trung tâm (lúc đó ở Tà Thiết) chỉ đạo toàn chiến trường B2 mà trọng điểm là miền Đông, trong đó trọng yếu là Tây Ninh – núi Bà Đen.

Vị trí Bù Đăng đứng trên một đại hình rừng núi hiểm trở, gồm ba cụm mục tiêu chủ yếu: chi khu quân sự, căn cứ Vĩnh Thiện, khu hành chính và Tiểu đoàn 362 bảo an cùng lực lượng dân vệ đóng giữ.

Sáng ngày 14/12/1974, lực lượng của Sư đoàn 3 bắt đầu nổ súng tiến công Bù Đăng. Trung đoàn 271 tiến công trên hướng chủ yếu: chi khu quân sự, đến 8h 40 phút đã chiếm được chi khu và khu hành chính.

Trung đoàn 201 tiến công trến hướng thứ yếu, 8h đã làm chủ căn cứ Vĩnh Thiện. Cùng lúc, lực lượng vũ trang địa phương tiến công quét sạch các đồn và chốt dân vệ ở xung quanh chi khu. Bộ đội ta thừa thắng truy kích tàn binh địch và lần lượt chiếm các vị trí của chúng ở ngã ba Km10, Km48 và cầu 38 trên đường 14.

Trên hướng Bù Na, ta tổ chức vây ép khu này. Tiểu đoàn 363 bảo an địch đóng giữ ở đây thấy Đồng Xoài đang bị bao vây. Bù Đăng bị ta chiếm và lộ 14 bị ta cắt đứt ở Km19 nên đêm 15/2 địch rút chạy về phía Phú Riềng.

Ta thu được hai khẩu pháo 105 ly và nhiều đạn pháo. Quân ta truy kích, diệt và làm tan ra gần hết tiểu đoàn này, đồng thời diệt bảy đồn địch từ Bù Na đến Liễu Đức.

Chốt địch ở cầu 11 bị Tiểu đoàn 9 Trung đoàn 209 vây ép, ngày 16/12 cũng bỏ chạy về Đồng Xoài. Chúng tối quyết định nhanh chóng chuyển cuộc tiến công sang đợt hai, tiêu diệt hai chi khu Bù Đốp và Đồng Xoài.

Một góc thành phố Đồng Xoài ngày nay.

Rạng sáng ngày 23/12, Trung đoàn 165 do Trung đoàn trưởng Trần Quang Triệu và Chính ủy Nguyễn Can chỉ huy, cùng lực lượng được tăng cường, nổ súng tiến công Chi khu Bù Đốp. Đánh đến chiều thì ta làm chủ Bù Đốp rồi phát triển về hướng Tây, bức rút hai đồn ngã 3 Phước Lộc và Phước Quả.

Trước nguy cơ Bù Đốp bị tiêu diệt, Tiểu khu Phước Long bị uy hiếp, trưa ngày 23, Quân đoàn 3 địch (do Dư Quốc Đống chỉ huy) dùng máy bay lên thẳng đổ một tiểu đoàn và hai khẩu pháo 155 ly xuống Phước Bình.

Lực lượng này lập tức hành quân theo lộ 311 đến phía tây Phước Quả để ngăn chặn lực lượng ta phát triển tiến công từ Bù Đốp lên đánh thị xã Phước Long. Quân địch đã bị thu hút về hướng Bù Đốp đúng như ý định của chúng tôi. Trên hướng chủ yếu, quân ta lập tức triển khai lực lượng để tiêu diệt Đồng Xoài.

Đồng Xoài là một căn cứ khá lớn. Lực lượng địch có khoảng hơn 1000 tên. Xung quanh căn cứ có 11 đến 16 lớp rào kẽm gai và bãi mìn các loại. Trong căn cứ có hơn 500 lô cốt và ụ súng, bốn khẩu pháo lớn 155 ly và 105 ly.

Ta xác định, muốn đánh được Đồng Xoài phải hạn chế tối đa uy lực pháo và bom của đối phương nên khi chuẩn bị đánh Đồng Xoài, ta bố trí lực lượng bao vây, vô hiệu hóa cụm pháo ở Bù Na và bố trí cụm pháo phòng không bắn máy bay.

Nhiệm vụ đánh Đồng Xoài được giao cho Sư đoàn 7 của anh Lê Nam Phong. Hướng tiến công chủ yếu giao cho sư đoàn 141 do đồng chí Lê Dương Liễu làm Trung đoàn trưởng, Nguyễn Ngọc Danh làm Chính ủy, được tăng cường hai tiểu đoàn bộ binh, ba khẩu cối 160 ly, hai khẩu lựu 122 ly, một khẩu cối 120 ly, một pháo 105 ly, bốn khẩu pháo 85 ly và hai tiều đoàn súng phòng không.

Giao cho Trung đoàn 201 chặn phía nam, Trung đoàn 209 chặn phía Tây căn cứ diệt viện địch từ Phước Vĩnh lên và Châu Thành sang ứng cứu. Đến 5h ngày 26/12, Trung đoàn 141 nổ súng tiến công Chi khu Đồng Xoài.

Đến 15h cùng ngày thì đơn vị diệt mục tiêu cuối cùng là chốt cầu số 2. Sau khi đánh được Đồng Xoài thì phát triển lên đánh Chi khu Phước Bình, gồm cả sân bay Phước Bình và cao điểm Bà Rá;

Đồng thời điều Trung đoàn 16 ở Trảng Bàng – Củ Chi lên phía bắc thị xã Phước Long, sẵn sàng phối hợp đánh vào thị xã Phước Long khi có lệnh. Khi ta đánh Bà Rá, Phước Bình, sân bay Phước Bình và xuất hiện Trung đoàn 16 ở phía Bắc thị xã Phước Long, thì địch trong thị xã Phước Long hoảng loạn bỏ chạy. Đến ngày 5/1/1975 địch bỏ chạy hết.

Chiều ngày 6/1/1975, quân ta vào Phước Long. Tôi ra lệnh cho anh em phá hầm ngầm ở trung tâm hành chính, ta làm chủ hoàn toàn thị xã Phước Long, kết thúc thắng lợi chiến dịch.

Sau 24 ngày chiến đấu tiến công, ta đã diệt và làm tan rã toàn bộ quân địch ở Phước Long, thu toàn bộ vũ khí và phương tiện chiến tranh, giải phóng tỉnh Phước Long.

Chiến thắng đường 14 – Phước Long đã góp phần thay đổi cục diện trên địa bàn chiến lược quan trọng lần này, làm thay đổi đáng kể tương quan về thế giữa ta và địch trên chiến trường miền Đông Nam Bộ, làm suy yếu hệ thống phòng thủ của địch trên hướng Bắc Sài Gòn.

Qua “sự kiện Phước Long” ta hiểu địch hơn. Quân địch không đủ khả năng đối phó cùng một lúc với nhiều hướng tiến công của ta, không đủ khả năng chiếm lại một thị xã bị đánh chiếm.

Còn Mỹ không dễ can thiệp trởi lại miền Nam bằng bất cứ hình thức nào để cứu quân đội Sài Gòn. Chiến thắng đường 14 – Phước Long còn là một đòn đánh mạnh vào tinh thần của quân địch".

 

Tin liên quan

Tin bài khác

Xác định nguyên nhân vụ cháy lớn khiến 6 người thiệt mạng ở Nghệ An

Xác định nguyên nhân vụ cháy lớn khiến 6 người thiệt mạng ở Nghệ An

15/06/2021| 0

Lãnh đạo phường Lê Mao (TP Vinh, Nghệ An) cho biết, đã xác định được nguyên nhân xảy ra vụ cháy sáng...


Hà Nội: Điều 20 xe buýt đón gần 300 công dân về từ điểm nóng Bắc Giang

Hà Nội: Điều 20 xe buýt đón gần 300 công dân về từ điểm nóng Bắc Giang

15/06/2021| 0

Thực hiện chỉ đạo của UBND TP Hà Nội và Sở GTVT về việc đón công dân Hà Nội từ Bắc Giang về các địa...


Bản tin COVID-19 trưa 15/6: Thêm 118 ca tại 6 tỉnh thành, riêng TP.HCM 29 ca

Bản tin COVID-19 trưa 15/6: Thêm 118 ca tại 6 tỉnh thành, riêng TP.HCM 29 ca

15/06/2021| 0

118 ca mắc mới COVID-19 được Bộ Y tế công bố trưa nay đều là các ca ghi nhận trong nước tại Bắc...


BV Bệnh nhiệt đới TP.HCM cảnh báo lừa đảo kêu gọi ủng hộ bệnh viện

BV Bệnh nhiệt đới TP.HCM cảnh báo lừa đảo kêu gọi ủng hộ bệnh viện

15/06/2021| 0

Sáng 15/6, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM vừa phát đi thông báo cảnh giác về việc lợi dụng lừa đảo...


Hà Nội: Có 2 ca dương tính SARS-CoV-2, BV Đức Giang tạm thời không nhận bệnh nhân từ 15/6

Hà Nội: Có 2 ca dương tính SARS-CoV-2, BV Đức Giang tạm thời không nhận bệnh nhân từ 15/6

15/06/2021| 0

Quyết định tạm thời không tiếp nhận bệnh nhân đến khám, điều trị từ 15-20/6 được đưa ra sau khi Bệnh...


Bộ trưởng Bộ Công thương yêu cầu xử lý dứt điểm sai phạm kéo dài 5 năm tại trường Đại học Điện lực

Bộ trưởng Bộ Công thương yêu cầu xử lý dứt điểm sai phạm kéo dài 5 năm tại trường Đại học Điện lực

15/06/2021| 0

Bộ trưởng Bộ Công thương vừa ký Quyết định thành lập Tổ công tác chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc...