Chuyên gia văn hóa nói gì về việc ăn cỗ lấy phần?

Theo Huyền Trang (th) | 12:58 29/03/2019 | 0

GS Ngô Đức Thịnh cho rằng, chuyện ăn cỗ lấy phần không hoàn toàn xuất phát từ sự nghèo khó, mà đó là thói quen thể hiện tính cộng đồng trong văn hóa ăn uống của người Việt nói chung và của người dân đồng bằng Bắc Bộ nói riêng.

Từ lâu, chuyện gói phần mang về khi đi ăn cỗ đã trở thành một nếp văn hóa của bộ phận người Việt. Các cụ vẫn hay bảo “được ăn, được nói, được gói mang về” là vậy.

Dĩ nhiên, phần mang về ở đây không phải là đòi hỏi gia chủ đám cưới phải để thêm những phần dôi dư để khách cầm về, mà là khách chủ động dọn dẹp thức ăn còn thừa lại trên mâm mình ăn, và các mâm lân cận, nếu thực khách bên kia không cầm về.

Nhưng khoan bàn về tính hay – dở – đẹp – xấu của nó bởi “đất quê lề thói”, mỗi vùng, mỗi miền, mỗi khu vực đều có một cái nhìn khác nhau về phong tục này.

Nhưng không may mắn rằng, có những người trẻ, sinh ra khi đất nước đã qua thời gian khó, không được tiếp xúc hay biết nhiều về cái văn hóa trên nên khi gặp phải đã có phản ứng gay gắt.

(Ảnh minh họa)

Mới đây, trên mạng xã hội xuất hiện thông tin, một số địa phương tại huyện Giao Thủy (Nam Định) đang thực hiện cuộc vận động văn minh văn hóa ở địa phương, làm cỗ đủ ăn, ăn cỗ không lấy phần.

Trong đó có quy định, nếu chủ nhà có cỗ không được để khách ăn cỗ lấy phần, nếu không sẽ bị xử phạt tiền. Việc này đang gây ra nhiều ý kiến khác nhau của dư luận xã hội.

Trao đổi với PV Tri Thức trẻ, sáng ngày 29/3, ông Trần Hoài Nam, Chủ tịch UBND xã Giao Long (Giao Thủy, Nam Định) xác nhận, tại địa phương đang thực hiện cuộc vận động văn minh trong cưới xin và sẽ xử phạt nếu gia đình nào để khách đến ăn cỗ lấy phần.

"Nếu gia đình nào vi phạm để xảy ra tình trạng khách ăn cỗ lấy phần về sẽ bị UBND xã xử phạt, trừ vào số tiền đã đặt cọc. Cụ thể, nếu 1 người lấy phần có thể phạt 500.000 đồng, 2 người có thể phạt 1.000.000 đồng… và tùy vào mức độ vi phạm xã sẽ xử lý", tờ báo này dẫn lời.

 Bỏ tục ăn cỗ lấy phần sẽ giảm áp lực cho gia đình chủ cỗ, bởi họ giản tiện mâm cỗ và chỉ làm các món chính để mọi người ăn ngay.

Lãnh đạo UBND xã Giao Long cho biết thêm, ngoài tuyên truyền cho gia đình chủ cỗ, xã cũng tuyên truyền cho người dân, khách đến ăn cỗ nghiêm túc thực hiện việc này. Công an xã, cán bộ văn hóa, thôn xóm được giao giám sát tại các gia đình làm cỗ.

Tuy vậy, giữa những bình luận trái chiều của dư luận thì cũng có rất nhiều bình luận cho rằng, ăn cỗ mang phần về không có gì là xấu, đó là một nét văn hóa của người Việt, ai thích mang về thì mang không sao cả, vì thực chất họ chỉ mang về đồ thừa, còn ai không thích thì không mang, mọi chuyện đơn giản mà.

Anh Đỗ Minh Thắng bình luận như sau:

“Quê mình, cỗ bàn họ để sẵn túi nilon, nhất là các bà các mẹ, chỉ ăn mấy món rau dưa thôi, còn xôi, thịt… chia đều mang về cho con nít ăn.

Mình ngồi bàn bên cạnh cũng dồn đồ sang cho các mẹ mang về. Mình nghĩ nó cũng bình thường thôi mà. Vì đồ thừa thật ra để gia chủ cũng đâu ăn hết, bỏ thì phí”.

Lý giải về việc ăn cỗ lấy phần, GS Ngô Đức Thịnh - Nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam chia sẻ về thói quen ăn cỗ nhận phần ở một số tỉnh đồng bằng Bắc Bộ.

GS Ngô Đức Thịnh cho rằng, chuyện ăn cỗ nhận phần đã xuất hiện từ khá lâu. Khi đi ăn cỗ, thông thường người ta chỉ ăn những món khó chia và có nước như: cơm, canh, nộm và các món xào.

Còn những món khô như thịt lợn, thịt gà, giò, chả… sẽ được mọi người trong mâm chia đều sau bữa ăn để mỗi người đều có phần mang về cho người ở nhà.

Có người nói rằng, thói quen ăn cỗ chia phần xuất phát từ sự nghèo khó. Thời xưa, người dân nghèo khổ.

Quanh năm lam lũ, làm lụng vất vả nhưng không bao giờ họ có tiền và tự bỏ tiền ra để mua một miếng ngon cho gia đình. Để có được những món ăn ngon, người ta phải chờ đến cỗ.

“Vì thế, khi đi ăn cỗ, không ai là không nghĩ đến những người khác trong gia đình. Họ chỉ dám ăn rất ít, còn lại họ gói phần mang về cho những người ở nhà -như mẹ tôi ngày xưa cũng vậy” - GS Ngô Đức Thịnh chia sẻ trên Dân trí.

GS Ngô Đức Thịnh. Ảnh Internet

Theo mọi người, rốt cuộc như thế kiểu văn hóa kia thực chất có phải là lạc hậu, kém văn minh hay không?

Trong khi định nghĩa văn minh tối giản và nguyên bản của bất kỳ xã hội nào cũng phải xuất phát từ tình yêu thương.

Loại văn hóa đó, xuất phát và hình thành như vậy, kéo dài cho đến ngày nay và đã ăn sâu vào tiềm thức của biết bao thế hệ, để bây giờ, khi cuộc sống đã đủ đầy nhưng một người chị, người mẹ, người bà hay là đám thanh niên trong câu chuyện trên mang thức ăn thừa về, hoặc cho con cho cháu, hoặc bản thân mình, hoặc cho một đứa trẻ đầu đường xó chợ nào đó có cái bỏ bụng sau những lần sấp ngửa bàn tay xin tiền của người qua đường.

Suy cho cùng, nó cũng đã làm đúng mục đích là “ăn”, ăn thức ăn thừa, vậy thì nó có đáng trách và đáng phải bị lên án là lạc hậu, rẻ tiền hay không?

Thời nay, dù cho còn rất ít người coi trọng miếng ăn như xưa nhưng thiết nghĩ việc đi đám lấy phần như một ước lệ rất đáng yêu.

Nó không chỉ là một tục lệ phát xuất từ tình thương của người đi ăn cỗ dành cho người ở nhà. Nó còn là một mối liên kết văn hóa mà ngay cả người trong cuộc cũng không thể cân – đo – đong – đếm.

Chưa kể, xét về một chiều sâu hơn ở bối cảnh, điều kiện hình thành như phía trên đã đề cập thì cái lệ ăn cỗ mang phần đem về này còn có cả những nét đáng thương nữa mà.

Mà thời nào thì thời, việc trân trọng thức ăn, trân trọng của ngọc thực còn đồng nghĩa với trân trọng thiên nhiên và công sức của người mua, người nấu đồ ăn nữa.

Tin liên quan

Tin bài khác

Xúc động chuyện "người hùng" cứu bé gái rơi từ tầng 13, MC Trấn Thành muốn gửi tiền cảm ơn

Xúc động chuyện "người hùng" cứu bé gái rơi từ tầng 13, MC Trấn Thành muốn gửi tiền cảm ơn

01/03/2021| 0

MC Trấn Thành chia sẻ anh muốn muốn gửi ít "tiền cảm kích" để khích lệ và cổ vũ cho một người trẻ...


Tri ân "người hùng" cứu bé gái rơi từ tầng 12, MC Diệp Chi muốn gửi món quà đặc biệt

Tri ân "người hùng" cứu bé gái rơi từ tầng 12, MC Diệp Chi muốn gửi món quà đặc biệt

01/03/2021| 0

MC "Điều ước thứ 7" đã chia sẻ mong muốn được gửi món quà nhỏ đến "người hùng" đã cứu bé gái rơi từ...


Người vợ không được Thương Tín yêu nhưng vẫn hết lòng hi sinh, chồng bệnh tật càng thương hơn

Người vợ không được Thương Tín yêu nhưng vẫn hết lòng hi sinh, chồng bệnh tật càng thương hơn

28/02/2021| 0

Diễn viên Thương Tín từng nói, hôn nhân của ông với người vợ hiện tại không phải là tình yêu. Thế...


Hành động đẹp của nghệ sĩ Việt khi diễn viên Thương Tín đột quỵ, gặp khó khăn về viện phí

Hành động đẹp của nghệ sĩ Việt khi diễn viên Thương Tín đột quỵ, gặp khó khăn về viện phí

27/02/2021| 0

Sau khi biết tin nghệ sĩ Thương Tín đột quỵ, kinh tế khó khăn, nhiều nghệ sĩ Việt đã đến thăm, ủng...


Việt Tú: Tôi bị stress vì ảnh hưởng dịch bệnh, phải làm nhiều việc để có thu nhập

Việt Tú: Tôi bị stress vì ảnh hưởng dịch bệnh, phải làm nhiều việc để có thu nhập

26/02/2021| 0

Ca sĩ Việt Tú cho biết, dịch bệnh kéo dài đã tác động mạnh mẽ đến sân khấu biểu diễn trong suốt hơn...


Tập đầu tiên NSND Trung Anh thay vai, khán giả vẫn lưu luyến cố nghệ sĩ Hoàng Dũng

Tập đầu tiên NSND Trung Anh thay vai, khán giả vẫn lưu luyến cố nghệ sĩ Hoàng Dũng

25/02/2021| 0

Tập 39 "Trở về giữa yêu thương" lên sóng tối 24/2, NSND Trung Anh chính thức xuất hiện thay NSND...