7 nhóm thuốc cơ bản điều trị thiếu máu cơ tim và những điều cần lưu ý

Theo L.Vũ (th) (suckhoedoisong.vn) | 11:03 08/12/2021 | 0

Thiếu máu cơ tim kéo dài có thể gây ra các biến chứng như: Nhồi máu cơ tim, suy tim, rối loạn nhịp tim, đột quỵ… gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người bệnh. Do đó, sử dụng nhóm thuốc nào để điều trị bệnh thiếu máu cơ tim là vấn đề cần lưu tâm.

Thiếu máu cơ tim (hay thiếu máu tim cục bộ hay suy vành) là tình trạng tắc nghẽn mạch máu khiến lượng máu nuôi dưỡng cho tim bị giảm, từ đó tim không có đủ năng lượng để bơm máu cho cơ thể.

Đa số các trường hợp bị thiếu máu cơ tim là do bệnh mạch vành (tắc hẹp/co thắt mạch vành, hoặc sự xuất hiện cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu). Một số nguyên nhân gián tiếp khác như: do di truyền, bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, sử dụng thuốc lá, rượu bia,...

Tùy vào triệu chứng ở mỗi người bệnh cụ thể và căn cứ trên nguyên nhân thiếu máu cơ tim là gì, bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng thuốc phù hợp để giúp giảm cơn đau thắt ngực, kiểm soát nồng độ cholesterol máu và điều trị các bệnh mắc kèm như bệnh đái tháo đường, cao huyết áp.

Các nguyên nhân gây ra bệnh thiếu máu cơ tim là do cục máu đông, mạch vành bị co thắt, xơ vữa mạch vành. 

1. Các thuốc điều trị thiếu máu cơ tim mạn tính

7 nhóm thuốc dùng điều trị thiếu máu cơ tim mạn tính gồm: Nitrat, chẹn beta, chẹn canxi, ức chế men chuyển, chống đau thắt ngực, chống đông máu, hạ mỡ máu.

Nitrat (nhóm thuốc giãn mạch, làm giảm thiếu máu tim): Giúp giãn mạch nhanh chóng, giảm sức cản ngoại vi, giãn động mạch vành. Nhờ khả năng giãn mạch nhanh chóng để tăng cường tưới máu cho cơ tim, các nitrat giải phóng nhanh có thể làm giảm ngay cơn đau thắt ngực điển hình ở người bệnh thiếu máu cơ tim. Ngoài ra, nhóm thuốc này còn làm giãn tĩnh mạch, nhờ đó làm giảm gánh nặng cho tim để giảm nhu cầu oxy của cơ tim.

Nitroglycerin là thuốc thuộc nhóm Nitrat được dùng nhiều nhất, có thể được bào chế dưới dạng giải phóng nhanh (dạng xịt, ngậm dưới lưỡi) hoặc giải phóng kéo dài.

Ngoài ra, các loại Nitrat khác như: Isosorbide dinitrate, Isosorbide mononitrate thường ít dùng hơn và là chỉ định ưu tiên cho người bị xơ gan bởi chúng ít bị chuyển hóa tại gan.

Lưu ý: Các thuốc nhóm Nitrat có thể gây ra một số tác dụng phụ liên quan đến khả năng giãn mạch quá mức như đỏ bừng mặt, mắt, nhức đầu thoáng qua, hạ huyết áp tư thế đứng… Vì vậy, sau khi dùng thuốc người bệnh nên ngồi xuống và không đứng dậy đột ngột. Nếu các tác dụng phụ kéo dài, cần thông báo cho bác sĩ để được điều chỉnh liều.

7 nhóm thuốc dùng điều trị thiếu máu cơ tim mạn tính gồm: Nitrat, chẹn beta, chẹn canxi, ức chế men chuyển, chống đau thắt ngực, chống đông máu, hạ mỡ máu. Ảnh minh họa

Thuốc chẹn beta giao cảm (giúp giãn cơ tim, tăng lưu thông máu): Đây là nhóm đối kháng cạnh tranh. Nhóm thuốc này sẽ đối kháng với các chất giao cảm, thư giãn cơ tim, chậm nhịp tim để giảm nhu cầu oxy của cơ tim, vừa có tác dụng làm hạ áp ở người bệnh thiếu máu cơ tim.  

Ngoài ra, nhóm chẹn thụ thể beta giao cảm còn có thể hỗ trợ làm giảm tần số của tim, từ đó giúp giảm tim giảm sức co bóp, giảm nhu cầu tiêu thụ và kết quả cuối sẽ là ngăn chặn các vùng cơ tim bị hoại tử lan rộng.

Người bệnh thiếu máu cơ tim thường được bắt đầu điều trị với liều thấp các thuốc chẹn beta như: Metoprolol, atenolol, propranolol… và tăng dần đến khi đạt mục tiêu điều trị.

Lưu ý: Khi sử dụng nhóm thuốc chẹn beta giao cảm để điều trị thiếu máu cơ tim một số tác dụng phụ có thể xảy ra là: Nhịp tim chậm quá mức, chóng mặt, mệt mỏi, mờ mắt… Người bệnh nên thông báo ngay cho bác sĩ nếu có các hiện tượng này xảy ra. Đặc biệt, không được dừng thuốc chẹn beta đột ngột mà phải giảm liều từ từ. Bởi việc dừng thuốc đột ngột sẽ làm gia tăng huyết áp và trầm trọng thêm các triệu chứng rối loạn nhịp tim.

Thuốc chẹn canxi (giúp mở rộng lòng mạch, tăng lượng máu đến tim): Đây là nhóm thuốc cũng hữu ích đối với điều trị thiếu máu cơ tim. Nhóm thuốc này có tác dụng làm giảm cơn đau thắt ngực nhờ khả năng thư giãn và mở rộng các mạch máu. Một số loại trong nhóm còn có khả năng làm chậm nhịp tim và giảm khối lượng công việc cho tim.

Các loại thuốc trong nhóm chẹn kênh canxi thường dùng là amlodipine, nifedipine (nếu người bệnh có nhịp tim bình thường) hoặc verapamil, diltiazem (nếu người bệnh có nhịp tim nhanh).

Lưu ý: Khi sử dụng nhóm thuốc chẹn kênh canxi điều trị bệnh thiếu máu cơ tim, tác dụng phụ thường gặp nhất là phù chân. Ngoài ra người bệnh cần thận trọng khi gặp một số tác dụng phụ khác như chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, táo bón…

Trường hợp người bệnh dùng thuốc điều trị bệnh thiếu máu cơ tim xảy ra tác dụng phụ, cần liên hệ với bác sĩ để có hướng xử lý kịp thời.

Thuốc chống đau thắt ngực thế hệ mới: Ivabradine, Trimetazidin

Nếu người bệnh thiếu máu cơ tim không đáp ứng tốt với các thuốc nhóm chẹn beta, nitrat hay chẹn canxi hoặc thuộc đối tượng chống chỉ định với những nhóm thuốc này, một số thuốc chống đau thắt ngực thế hệ mới có thể được sử dụng.

· Ivabradine (Procoralan)

Thuốc có tác động trên nút xoang để làm chậm nhịp tim và cải thiện triệu chứng đau thắt ngực nhưng không ảnh hưởng tới huyết áp hay sức co bóp của cơ tim. Nhóm thuốc này là có thể sử dụng được cho cả người bệnh hen suyễn, co thắt phế quản (đối tượng thuộc chống chỉ định của nhóm chẹn beta).

Lưu ý: Khi sử dụng Ivabradine điều trị thiếu máu cơ tim, tác dụng phụ thường gặp phải là những rối loạn về thị giác (nhìn mờ, chói sáng…). Một số tác dụng phụ hiếm gặp hơn bao gồm táo bón, tiêu chảy, nhịp chậm quá mức…

· Trimetazidin

Đây là loại thuốc trị đau thắt ngực và thiếu máu cơ tim cục bộ duy nhất không gây ra bất kỳ thay đổi về huyết động hay nhịp tim, thông qua khả năng duy trì sự ổn định năng lượng của tế bào cơ tim trong tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng.

Lưu ý: Khi sử dụng thuốc tác dụng phụ của thuốc thường nhẹ và hiếm gặp như nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn…

Thuốc ức chế men chuyển angiotensin (giúp thư giãn mạch máu): Với tác dụng thư giãn mạch máu và làm giảm huyết áp, nhóm thuốc này có thể làm giảm biến cố tim mạch ở người bệnh thiếu máu cơ tim có huyết áp cao, tiểu đường với biến chứng tim mạch…

Các loại thuốc ức chế men chuyển angiotensin gồm: Enlapril, Perindopril, Lisinopril… 

Lưu ý:  Thuốc ức chế men chuyển khá an toàn khi sử dụng, một số ít trường hợp có thể gặp phải tác dụng phụ như ho khan, rối loạn tiêu hóa, vị kim loại trong miệng…

Thuốc chống đông máu (giúp ngăn ngừa hình thành huyết khối): Thuốc được bác sĩ chỉ định trong trường hợp người bệnh có nguy cơ cao gặp phải cục máu đông như thiếu máu cơ tim do xơ vữa động mạch, sau phẫu thuật đặt stent mạch vành, phẫu thuật bắc cầu động mạch vành…

Các thuốc chống đông máu thường sử dụng: Aspirin, warfarin, Ticlopidine, Clopidogrel (thuốc Plavix).

Lưu ý: Nếu sử dụng thuốc chống đông máu dài ngày có thể gặp phải tác dụng phụ gây chảy máu quá mức, do đó người bệnh cần được xét nghiệm máu định kỳ và khi gặp bất kỳ triệu chứng bất thường nào như chảy máu chân răng, đi ngoài lẫn máu, bầm tím dưới da, chảy máu cam… nên liên hệ sớm với bác sĩ để được xử lý kịp thời, bởi đó có thể là dấu hiệu của chảy máu quá mức.

Thuốc hạ mỡ máu (giúp kiểm soát mảng xơ vữa động mạch): Bệnh thiếu máu cơ tim đều liên quan đến sự xuất hiện của mảng xơ vữa gây chít hẹp lòng mạch. Trong đó, rối loạn mỡ máu là một trong những yếu tố tham gia vào quá trình hình thành của mảng xơ vữa. Do đó, những người bệnh thiếu máu cơ tim có chỉ số mỡ máu cao cần được kiểm soát tốt hơn với các thuốc hạ mỡ máu.

Các loại thuốc hạ mỡ máu thường dùng: Statin (Simvastatin, atorvastatin…), nhóm fibrate (fenofibrat, ciprofibrate…), Colestipol, Ezetimibe…

Lưu ý: Khi sử dụng thuốc hạ mỡ máu điều trị bệnh thiếu máu cơ tim người bệnh cần chú ý theo dõi một số tác dụng phụ có thể gặp phải như đau cơ, tiêu chảy, táo bón, chóng mặt, đau đầu…

Người mắc bệnh thiếu máu cơ tim cần tuân thủ theo đúng phác đồ điều trị của bác sĩ. Ảnh minh họa

2. Các thuốc điều trị thiếu máu cơ tim cấp tính

Thiếu máu cơ tim cấp tính hay còn gọi là hội chứng mạch vành cấp (là thuật ngữ dùng để chỉ một loạt những tình trạng liên quan đến việc thiếu máu cơ tim/nhồi máu cơ tim cấp tính, thường là do sự giảm đột ngột dòng chảy của dòng máu qua động mạch vành). Đây là một tình trạng cấp cứu y khoa cần phối hợp điều trị tái thông mạch vành bằng can thiệp mạch vành qua da, bắc cầu động mành vành, liệu pháp tiêu sợi huyết) và điều trị bằng thuốc.

Điều trị hội chứng vành cấp khá giống với thiếu máu cơ tim mãn tính, gồm có thuốc chống đông Aspirin, Clopidogrel hoặc cả hai, thuốc chẹn beta giao cảm, Nitroglycerin, ức chế men chuyển, hạ mỡ máu nhóm Statin. Tuy nhiên người bệnh sẽ được chỉ định thêm các loại thuốc sau:

Heparin không phân đoạn, Heparin trọng lượng phân tử thấp hoặc bivalirudin: Các thuốc này đặc biệt được ưu tiên ở các bệnh nhân nhồi máu cơ tim có ST chênh lên bệnh nhân có nguy cơ bị chảy máu cao.

Thuốc tiêu sợi huyết ví dụ như Tenecteplase (TNK), reteplase (rPA), alteplase (rTPA), anistreplase, streptokinase… cho những bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim ST chênh lên (STEMI) nhưng không thể can thiệp mạch vành kịp thời.

Thuốc ức chế Glycoprotein IIb / IIIa cho 1 số bệnh nhân được can thiệp động mạch vành qua da và những người có men tim tăng đáng kể, chỉ số nguy cơ TIMI ≥ 4.

Để đạt hiệu quả trong điều trị bệnh thiếu máu cơ tim, người bệnh cần tuân thủ theo đúng chỉ định của bác sĩ. Trường hợp gặp phải các tác dụng phụ khi sử dụng thuốc cần liên hệ với bác sĩ để có hướng xử trí kịp thời.

>>> Xem nguồn gốc

Tin liên quan

Tin bài khác

Tiểu đường ở trẻ em: Cách điều trị và phòng ngừa biến chứng thế nào?

Tiểu đường ở trẻ em: Cách điều trị và phòng ngừa biến chứng thế nào?

21/01/2022| 0

Tiểu đường trẻ em ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và sự phát triển của cơ thể. Vì vậy, cách tốt nhất...


Lần đầu tiên ghép thận không cùng nhóm máu tại Việt Nam

Lần đầu tiên ghép thận không cùng nhóm máu tại Việt Nam

21/01/2022| 0

Sáng 21/1, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, đơn vị này vừa thực hiện thành công kỹ thuật ghép thận bất...


Viêm nướu răng - Biến chứng răng miệng ở bệnh nhân tiểu đường

Viêm nướu răng - Biến chứng răng miệng ở bệnh nhân tiểu đường

20/01/2022| 0

Tiểu đường là bệnh lý gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho bệnh nhân. Các biến chứng này đều rất đáng...


Sương mù não sau COVID-19 - di chứng y học chưa thể lý giải

Sương mù não sau COVID-19 - di chứng y học chưa thể lý giải

19/01/2022| 0

"Sương mù não" là một trong những triệu chứng thần kinh đã được ghi nhận ở những người bị COVID-19...


Tiểu đường và những biến chứng nguy hiểm có thể gặp khi mắc bệnh

Tiểu đường và những biến chứng nguy hiểm có thể gặp khi mắc bệnh

18/01/2022| 0

Tiểu đường có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và để lại hậu quả nặng nề tới mọi cơ quan trong...


Tiểu đường: Các biến chứng tim mạch nguy hiểm cần lưu ý

Tiểu đường: Các biến chứng tim mạch nguy hiểm cần lưu ý

17/01/2022| 0

Các bệnh về tim mạch là một trong số những biến chứng nguy hiểm của người mắc tiểu đường. Vì vậy cần...